لوازم جانبی کلید اتوماتیک

معرفی لوازم جانبی کلید اتوماتیک : کلید اتوماتیک کامپکت جزو آن دسته از تجهیزات برق صنعتی فشار ضعیف است که تقریباً در ورودی تمامی تابلوهای برق صنعتی، نصب می‌گردد. پشتیبانی از رنج وسیع جریانی 16 الی 1600 آمپر، قدرت قطع بالا، وجود مدل‌های متنوع در حفاظت حرارتی و مغناطیسی و در نهایت داشتن لوازم جانبی متنوع، همگی باعث مصرف بسیار زیاد این تجهیز به منظور حفاظت از مدار تابلو شده است.

اضافه شدن رله‌های میکرولاجیک (واحد حفاظت میکرولوجیک) به سبد تجهیزات کلید اتوماتیک امکان افزایش حفاظت بیشتر از مدارهای پایین دستی و کنترل از راه دور آسان‌تر و مبتنی بر شبکه‌های صنعتی برای کلیدهای کمپکت را رقم زده است.

کلید اتوماتیک چیست؟

کلید اتوماتیک یا کمپکت یک وسیله محافظتی است که آن را MCCB‌ (Molded Case Circuit Breaker) نیز می‌نامند. این تجهیز وظیفه قطع و وصل اتوماتیک و ایمن مدارها را بر عهده دارد. به این دلیل که این نوع از کلیدها حاوی رله های الکترونیکی هستند، در مقابل خطاهای مداری همچون اتصال کوتاه و اضافه بار استفاده می‌­شوند. بنابراین این نوع کلید از کشیدن جریان بیش از حد در مصرف کننده و ایجاد افت ولتاژ جلوگیری می‌­نماید.

کلیدهای کمپکت با توجه به ابعاد کوچکی که دارند، فضای کمی را اشغال می‌­کنند. و همچنین این نوع کلیدها قابلیت تعمیر شدن ندارند و رنج جریانی آن‌­ها تا ۱۲۵۰ آمپر می‌باشد.

ویژگی­‌های کلید اتوماتیک

قدرت قطع تا ۱۵۰ کیلوآمپر
دارای بازه جریانی ۲۵ تا ۱۶۰۰ آمپر
دارای رله‌­های مغناطیسی و حرارتی قابل تنظیم
قابلیت به‌­کارگیری رله­‌های الکترونیکی
داشتن رله‌­های Shunt و Under Voltage
دارا بودن مکانیزم تشخیص علت قطع شدن کلید

کلید اتوماتیک کمپکت مشابه با دیگر محصولات برق صنعتی دارای لوازم جانبی هستند. لوازم جانبی کلید اتوماتیک بسیار گسترده و کاربردی می‌باشد که در ادامه به معرفی آنها می‌پردازیم:

1- کنتاکت کمکی

کنتاکت کمکی در کلید اتوماتیک مشابه با کنتاکت کمکی در کنتاکتور می‌باشد با این تفاوت که در کنتاکتور ها محل نصب کنتاکت کمکی بر رو یا کناره کنتاکتور می‌باشد؛ اما در کلید اتوماتیک، محل نصب کنتاکت در داخل کلید است. کنتاکت کمکی شامل یک الی دو کنتاکت NO و NC است که می‌توان از آن در مدار فرمان تابلو برق استفاده کرد.

2- رله شنت از لوازم جانبی کلید اتوماتیک

رله شنت یک رله کاربردی در کلید اتوماتیک است که در داخل کلید نصب می‌گردد. این رله با یک پالس الکتریکی مطابق با ولتاژ کاری رله فعال شده و فرمان عمل TRIP را به کلید می دهد.

3- رله آندر ولتاژ

رله آندر ولتاژ یک رله کاربردی حفاظتی برای کلید اتوماتیک محسوب می‌شود، با استفاده از این رله می‌توان در شرایطی که دامنه ولتاژ شبکه کمتر از حد مجاز است از بروز اشکال و ایراد در تابلو جلوگیری و فرمان قطع شبکه برق ورودی به تابلو را به کلید اتوماتیک صادر کرد.

4- کنتاکت آلارم

زمانی که کلید در وضعیت تریپ قرار گیرد، این کنتاکت فعال شده و توسط آن می‌توان اپراتور را از وقوع خطایی در شبکه تابلو و قطع برق توسط کلید اتوماتیک مطلع نمود.

5- واحد حفاظت میکرولوجیک

با استفاده از این واحد حفاظت و استفاده از نسل جدید سنسورها می‌توان حفاظت از مدار پایین دست کلید را بسیار پیشرفته‌تر از قبل انجام داد. این واحدها می‌توانند برای حفاظت از مدار، مقادیر لحظه‌ای و توان را اندازه گیری کرده و نظارت کامل بر روی شبکه داشته باشند. واحدهای میکرولوجیک متناسب با مصرف کنندگان پایین دستی کلید، انواع مختلفی دارند که مدل‌های مخصوص توزیع و موتوری نمونه‌های آن هستند. امکان حفاظت از نول در مقابل اضافه بار و اتصال کوتاه برای کلیدهای اتوماتیک چهار پل از جمله توانایی‌های این واحد می‌باشد.

6- دسته گردان

دسته گردان کلید اتوماتیک دارای دو مدل اتصال مستقیم و اتصال با شفت هستند. در نمونه مستقیم یک پنل با کلید گردان مستقیماً بر روی محل دسته کلید سوار می‌شود. در نمونه اتصال با شفت، پنلی بر روی کلید سوار شده و یک دسته به آن متصل می‌شود. در ادامه یک کلید گردان جهت نصب بر روی درب تابلو و متصل به دسته قرار می‌گیرد. در نمونه اتصال با شفت برای بررسی و راه اندازی مجدد کلید، دیگر نیازی به باز کردن درب تابلو نیست و وضعیت کلید را می‌توان از روی تابلو مشخص کرد. در سمت راست تصویر زیر دسته گردان مستقیم و در سمت چپ، دسته گردان شفت را مشاهده می کنید.

7- موتور کلید اتوماتیک کمپکت

موتور از جمله تجهیزات پر کاربرد است که بر روی دسته کلید نصب شده و باعث افزایش دوام مکانیکی کلید به همراه عملکردی آسان می‌شود. استفاده از موتور موجب امکان آسان قطع و وصل بارها، تغییر و جایگزینی بین منبع تغذیه معمول و پشتیبانی، تغییر وضعیت دادن منابع و امکان کنترل کلید از راه دور توسط شبکه‌های صنعتی می‌گردد.

8- استفاده از صفحات پوشش کوتاه و بلند ترمینال ( دیوایدر ها)

این لوازم جانبی در میان شیار‎های نقاط اتصال کلید قرار گرفته و محکم می‌شوند. از این صفحات به منظور جداسازی نقاط اتصال کلید به شینه‌ها و جلوگیری از خطر اتصال کوتاه بین شینه‌ها و افزایش ایمنی کار استفاده می‌شود.

9- کیت پلاگین از لوازم جانبی کلید اتوماتیک

در تابلوها یا مکان‌هایی که بعضاً عملیات تعمیر ممکن است سخت باشد یا نیاز به تعویض و تعمیر سریع می‌باشد؛ پایه پلاگین یک گزینه مناسب است. برای استفاده از پایه پلاگین کافیست آنرا بر روی صفحه تابلو یا ریل ببندیم و سیم بندی‌ها و کابلشو‌ها را بر روی کیت پلاگین نصب کنیم و در نهایت کلید را بر روی کیت پلاگین نصب یا اصطلاحاً جایگذاری می‌کنیم.

10- ترمینال Ever Link

این تجهیز به منظور آسان نمودن اتصالات کابل به کلید استفاده می‌شود. ترمینال Ever Link در مواردی که کابل شما سخت و غیر قابل انعطاف است و یا چند مفتولی است و دارای کابلشو نمی باشد؛ قابل استفاده است.

11- کشوی کلید اتوماتیک

در برخی پروژه‌ها یا تابلوها لازم است به منظور اعمال تغییرات یا حتی تعمیرات، کلید اتوماتیک حالت فیکس یا متصل به کف تابلو را نداشته باشد و بتواند در شرایط انعطاف پذیر قرار گیرد، در این صورت ما می‌توانیم از کشو استفاده نماییم. کشو با استفاده از پیچ به تابلو متصل شده و کلید اتوماتیک کمپکت با استفاده از پایه پلاگین روی آن سوار می‌شود که در این صورت امکان بررسی سیم بندی‌ها و تعیین وضعیت کلید یا تعمیر آن به سادگی فراهم است.

نحوه عملکرد کلید اتوماتیک کمپکت

نحوه عملکرد کلید اتوماتیک کمپکت به این طریق است که ابتدا باید خطا را تشخیص دهد. در اتصالات کوچک و کلید های ولتاژ پایین، این معمولا در دستگاه خود انجام میشود. بطور معمول از اثرات گرمایی یا مغناطیسی جریان الکتریکی استفاده میشود.

کلید های اتوماتیک برای جریان های بزرگ یا ولتاژ بالا معمولا با دستگاه های خنک کننده ایمنی حفاظتی طراحی شده اند تا یک وضعیت خطا و کار کردن مکانیسم باز شدن را کنترل کنند.این مدل ها معمولا نیاز به یک منبع انرژی جداگانه مانند باتری دارند، اگرچه برخی از مدارهای ولتاژ بالا دارای ترانسفورماتور های فعلی ،رله حفاظتی و یک منبع قدرت کنترل داخلی هستند.

انواع کلید مینیاتوری و کاربرد های آن

کلیدهای مینیاتوری به این منظور به کار برده می شوند که کنترل و اطمینان بیشتری هنگام کار با فیوزها حاصل شود. انواع کلید مینیاتوری به عنوان یک سوئیچ اتوماتیک شناخته می شوند تا اگر جریان، از حد مشخص شده در مدار عبور کرد، بتواند مدار را به حالت عادی خود برساند. این کلیدها برای اکثر مدارها حکم یک جایگزین را به جای سوئیچ فیوز دارند که بدون نیاز به هیچ گونه تعویض، جریان را در کل مدار کنترل می کند.

از این کلیدهای مینیاتوری در انواع مختلفی از زمینه های صنعتی و تجاری استفاده می کنند و حتی در زمینه های خانگی نیز کاربرد دارند. به همین دلیل لازم است که شما انواع کلید مینیاتوری را بشناسید تا بهتر بتوانید تصمیم بگیرید که کدام نوع با نیاز شما بیشترین تطابق را دارد. برای اشنایی بیشتر تا پایان همراه مجله جهان زیمنس باشید.

انواع کلید مینیاتوری چه وظیفه ای در مدار دارند؟

پیش از این که شما با انواع مختلف آن آشنا شوید، لازم است تا بدانید این کلیدها چه نقشی را در مدار بر عهده دارند. پیشتر گفته شد که این کلیدها برای کنترل جریان در مدار هستند اما لازم است تا به طور دقیق تر بدانید چگونه این عمل صورت می گیرد.

یک کلید مینیاتوری به عنوان قطع کننده مدار مینیاتوری نیز شناخته می شود که به عنوان یک دستگاه الکترومغناطیسی، داخل یک محفظه قرار دارد که دور آن محفظه عایق شده است. حال وظیفه انواع کلید مینیاتوری یا قطع کننده مدار این است که مقدار عبور جریان را کنترل و مدیریت کند. وقتی که جریان عبوری از مدار از مقدار تنظیم شده تخطی کند، این کلید که قبلا متصل شده است، مدار را باز می کند. این فرایند همچنین به صورت دستی نیز قابل انجام است و مانند کلید برق که آن را روشن و خاموش می کنید، می توانید این کلیدها را نیز روشن و خاموش کنید تا جریان را دستی کنترل کنید.

انواع کلید مینیاتوری به عنوان دستگاه هایی عمل می کنند که دچار تاخیر زمانی می شوند و میزان جریانی که فراتر از حد تعیین شده باشد را با زمان کارکرد آن کنترل می کند. این موضوع به زبان دیگر یعنی این که وقتی بار اضافی در مدار به اندازه ای باشد که باعث ایجاد خطر شود و یا فرایند کلی را با اختلال مواجه کند، این کلیدها به کار می افتند. پس باید در نظر داشت که کلیدهای مینیاتوری به بارهای گذرایی که نشات گرفته از جریان شروع موتور می باشند واکنش نشان نمی دهند، بلکه تنها با بارهای خطرآفرین که دارای اتصال کوتاه مدت هستند، در زمانی کمتر از 3 میلی ثانیه با در نظر گرفتن سطح جریان مورد نظر، به کار می افتند.

انواع فیوز مینیاتوری بر اساس تعداد فاز

به طور کلی شبکه برق فشار ضعیف یا تکفاز است یا سه فاز. آنچه در درجه اول اهمیت دارد این است که آیا ما میخواهیم بر روی نول هم عمل حفاظت را داشته باشیم یا خیر؟ بر همین اساس، کلید های مینیاتوری در چهار دسته از نظر تعداد فاز تقسیم بندی می شوند: تک فاز، دو فاز، سه فاز و چهار فاز که در مدل های دو فاز و چهارفاز می توانیم بر روی نول نیز حفاظت داشته باشیم. دو حالت خاص نیز داریم که در آنها حفاظتی بر روی نول وجود ندارد؛ اما نول نیز داخل کلید مینیاتوری می شود. تکفاز + نول و سه فاز + نول. مینیاتوری های تکفاز + نول در برخی برند ها دارای ابعادی مشابه مینیاتوری تک فاز و در برخی برند ها دارای ابعادی مشابه مینیاتوری دو فاز است.

انواع فیوز مینیاتوری بر اساس تعداد پل

نحوه دیگری از دسته بندی کلید های مینیاتوری که بسیار مشابه با دسته بندی قبلی است؛ دسته بندی بر روی تعداد پل ها است. بر همین اساس و مطابق با دسته بندی قبلی، آنها را تک پل تا چهارپل تقسیم بندی می کنند. مینیاتوری تک پل برای برق تک فاز یا برق تک فاز همراه با نول، مینیاتوری تک پل + نول برای برق تک فاز همراه با نول ( بدون حفاظت)، مینیاتوری دو پل برای برق تک فاز همراه با نول (با حفاظت)، مینیاتوری سه پل برای برق سه فاز، مینیاتوری سه پل+ نول برای برق سه فاز همراه با نول ( بدون حفاظت) و مینیاتوری چهار پل برای برق سه فاز همراه با نول ( با حفاظت) می باشد.

انواع کلید مینیاتوری بر اساس رنج ولتاژ

کلید های مینیاتوری برای استفاده دارای دامنه ولتاژی هستند، بر همین اساس هنگام خرید باید دقت داشت که کلید انتخابی بر اساس رنج ولتاژ شبکه مصرفی ما باشد. به طور کلی برای سیستم های تک فاز، رنج ولتاژی کلید های مینیاتوری بین 220 تا 250 ولت و برای سیستم های سه فاز رنج ولتاژی کلید های مینیاتوری بین 380 تا 440 ولت می باشد.

انواع فیوز مینیاتوری بر اساس نوع جریان

در برق با دو نوع جریان سر و کار داریم و بر همین اساس کلید های مینیاتوری نیز برای مصرف کننده های جریان مستقیم (DC) و مصرف کننده های جریان متناوب (AC) تولید می شوند. تفاوت اصلی کلید مینیاتوری DC و AC در این است که می توان از مینیاتوری های AC در مدارات DC استفاده برد اما امکان عکس آن وجود ندارد. البته توصیه ما این است که برای حفاظت بهتر در هر شبکه، از فیوز تولید شده برای همان شبکه استفاده شود. مینیاتوری های DC جهت استفاده در صنایع الکترونیک و مخابرات بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد.

انواع کلید مینیاتوری بر اساس دامنه جریان

کلید های مینیاتوری در تمامی برندها بر اساس استاندارد و چارچوب مشخصی تولید می شوند. در نتیجه، رنج جریان نیز در این کلید ها دارای استاندارد خاص به خود است. به عنوان مثال چنانچه مصرف کننده شما 12 آمپر برق مصرف می کند؛ ما کلید مینیاتوری 12 آمپری نداریم و نزدیک ترین رنج آمپری قابل استفاده برای این مصرف کننده، 16 آمپر می باشد که باید تهیه شود. بر همین اساس، انواع کلید های مینیاتوری بر اساس رنج جریانی به صورت 1، 2، 4، 6، 10، 16، 20، 25، 32، 40، 50، 63، 80، 100؛ 125 و 150 آمپر می باشد.

انواع کلید مینیاتوری بر اساس دامنه قدرت قطع

قدرت قطع یکی از عوامل مهم در بحث حفاظت در کلید های مینیاتوری است. هرچه میزان قدرت قطع در کلید مینیاتوری بالاتر باشد؛ احتمال آسیب دیدگی کلید در شرایط عملیاتی مانند جریان کشی یا اتصال کوتاه، کمتر می شود. قدرت قطع کلید نمایش توانایی کلید در قطع جریان اتصال کوتاه عبوری از مدار می باشد. کلید های مینیاتوری موجود در بازار دارای قدرت قطع در سه رنج هستند: 4.5، 6 و 10 کیلو آمپر. عموم کلید های مینیاتوری مصرفی در صنعت برق دارای قدرت قطع 6 کیلو آمپر هستند.

انواع فیوز مینیاتوری بر اساس منحنی کار(تیپ کاری)

هر کلید مینیاتوری متناسب با نوع خاصی از گروه مصرف کنندگان تولید می شود و منحنی کار میزان حساسیت کلید در زمان جریان کشی بیش از حد را مشخص می کند. هرچه میزان حساسیت بیشتر باشد؛ یعنی این کلید مینیاتوری برای کار حساس تری ساخته شده است. بر همین اساس تیپ های مختلف برای مصرف کنندگان مختلف ساخته شده است. در ادامه به معرفی تیپ ها می پردازیم:

کلید نوع B

این نوع کلید برای محافظت از مدارهایی طراحی شده است که حساسیت بالایی ندارند و می‌توانند جریان های موج متوسط ​​را تحمل کنند بنابراین معمولاً در کاربردهای مسکونی و تجاری برای محافظت از مدارهای روشنایی و پریز استفاده می‌شود.

کلید نوع C

این نوع کلید برای مدارهایی با بارهای القایی، مانند موتورها، ترانسفورماتورها و لامپ های فلورسنت مناسب است. همچنین می‌تواند جریان های موج بالاتری را نسبت به کلید مینیاتوری نوع B تحمل کند.

کلید نوع D

برای محافظت از مدارهایی با جریان های هجومی بسیار بالا مانند مدارهایی با موتورها و ژنراتورهای بزرگ طراحی شده است. این می‌تواند جریان های بالا را تحمل کند و محافظت موثری در برابر اتصال کوتاه ایجاد می‌کند.

کلید نوع K

این کلیدها به طور خاص، برای مدارهایی طراحی شده است که وسایل پخت و پز مانند اجاق گاز را تغذیه می‌کنند. این کلیدها می‌توانند دمای بالا را تحمل کنند و می‌توانند در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه محافظت کند.

کلید نوع Z

مدارهایی طراحی شده است که تجهیزات الکترونیکی حساس مانند رایانه ها و چاپگرها را تغذیه می‌کنند. در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه محافظت می‌کند و همچنین مقدار ولتاژ قابل اعمال به مدار را محدود می‌کند. به طور کلی، انتخاب یک نوع خاص از کلید مینیاتوری به نیازهای برنامه، از جمله نوع بار، جریان‌های افزایشی و ولتاژ مورد نیاز بستگی دارد.

نکات انتخاب کلید مینیاتوری:

برای اینکه در خرید کلید مینیاتوری انتخاب بهتری داشته باشید بهتر است به نکات توضیح داده شده در ادامه توجه کنید.

کلید مینیاتوری دارای انواع مختلفی است و برای انتخاب بهتر بین انواع فیوز مینیاتوری قبل از خرید نوع و کاربرد خود را مشخص کرده و با توجه به کاربرد مورد نظر کلید مینیاتوری مناسب را انتخاب کنید.
به دمای عملیاتی کلید مینیاتوری مورد نظر توجه کنید. دمای عملیاتی به دمای محیطی گفته می شود که در آن کلید مینیاتوری بدون ایراد و مشکل کار می کند.
قدرت قطع کلید مینیاتوری هم از دیگر نکات مهم است که باید به آن توجه داشته باشید. قدرت قطع هم عبارت است از بیشترین جریان اتصال کوتاهی که کلید مینیاتوری مورد نظر می تواند در برابر آن به درستی مقاومت کند.
فرکانس کاری کلید مینیاتوری هم از دیگر موارد مهم مورد توجه است. فرکانس کاری به فرکانسی گفته می شود که کلید مینیاتوری مورد نظر برای کار کردن در آن فرکانس طراحی شده است.
بهتر است در هنگام خرید و انتخاب کلید مینیاتوری به ولتاژ عملیاتی آن هم توجه کنید. ولتاژ عملیاتی همان ولتاژی است که کلید برای کار کردن در آن طراحی شده است.

• کلید مینیاتوری
• کنترل فاز زیمنس
• پلاتین زیمنس
• کلید حرارتی زیمنس
• کنتاکتور زیمنس